Zonnige lente-tuindag!

Afgelopen zaterdag 8 april heeft een groep vrijwilligers in de natuurspeelplaats gewerkt. Met zo’n 15 volwassenen en 15 kinderen is heel veel werk verzet. De zon scheen, er werd flink gewerkt en heerlijk gespeeld en de sfeer was heel relaxed en positief. Een super tuindag dus!

We kregen in de middag bezoek van Nelle Driessen van het CNME. Zij weet veel van tuinieren en heel veel van natuurspeelplaatsen. Ze was enthousiast over onze speelplaats: er is ruimte voor fantasiespel, er zijn plekjes om je terug te trekken, er zijn losse elementen zoals boomstammen en stronken, er is van alles om op te klimmen, er is groen om te plukken, er is ruimte voor een balspel… Mooi om te horen! We konden haar ook om advies vragen. Hier hebben we natuurlijk gebruik van gemaakt. Ook in de toekomst mogen we een beroep op haar doen: geweldig om te weten dat het CNME dit doet. We maken trouwens ook dankbaar gebruik van de mogelijkheid om gereedschap te lenen van het CNME.

Er was dit keer veel variatie in de klussen die gedaan konden worden. Het zand is uit de zandbak geschept zodat daar binnenkort weer schoon speelzand in kan komen. Er zijn schapenhekjes geplaatst tussen de palen op de plek die straks de bouwplaats wordt. Dit ziet er gelijk leuker uit en prikkelt nu veel meer het fantasiespel. De composthoop is omgeschept. Scherp uitstekende takken en dorens zijn verwijderd bij de struikhutten achter het balplein. De Haagwinde (klimop) is uit het hek langs de Ridder van Heerstraat gesnoeid. Onkruid tussen de tegels, brandnetels langs het zintuigenpad en verrotte paaltjes tussen de stapstammen zijn verwijderd. De pluktuintjes voor de peuters en kleuters zijn weer klaar om voor het moestuinieren en er is lavendel geplant. Het hek van de moestuintjes is geverfd. De appelboom is gesnoeid. De goten langs het plein zijn schoongeveegd. En vast nog meer…

Zie hieronder het fotoverslag. Heel erg bedankt allemaal voor jullie hulp!

IMG_7089
Het gaat top!
IMG-20170408-WA0001
Zo vader…
IMG-20170408-WA0002
Compost omscheppen: over een jaar ligt dit in de tuin.

 

Lavendel in de pluktuintjes
Lavendel in de pluktuintjes.
IMG_7097
Die durft…
IMG-20170408-WA0003
Groeten en tot de volgende tuindag!
Advertenties

Groen is gras

 

De klimheuvel is inmiddels groen. Afgelopen week heeft Roland Smith de heuvel bedekt met graszoden. Dat ziet er gelijk heel anders uit: mooi fris groen. Het gras moet nu een aantal weken de tijd krijgen om zich met wortels aan de grond te hechten. In die tijd houden we het gras goed vochtig. De kinderen mogen tijdens deze weken nog niet op het gras lopen. Nog steeds even geduld aub… In het gras rond de zandbak en op de heuvel zullen we de komende tijd ook wat hoog gras en kleine struikjes zetten. Dat ziet er niet alleen mooi uit. Je kunt je er ook achter verstoppen als je in de zandbak zit (lekker spannend). Of je kunt je er aan vasthouden als je van de heuvel naar beneden loopt (want te spannend is ook weer niet de bedoeling).

Het gras op de rest van de speelplaats begint na de winterstop weer te groeien. Dat betekent dat er weer regelmatig gemaaid kan worden. Ouders en andere vrijwilligers die daarbij willen helpen kunnen zich opgeven bij de tuingroep of bij meester Iwan. Het maaien is ongeveer een uur werk. Er is een benzinemaaier aanwezig op school. Of je nu een paar keer het gras maait of regelmatig: alle hulp is welkom en wordt zeer gewaardeerd.

grasmaaier

Op sloffen

Terwijl wij als ouders en leerkrachten hard werken aan de komst van de natuurspeelplaats, doen de kinderen het op hun sloffen. Nou ja, in school dan.

Na het buitenspelen hebben kinderen vaak zand en modder aan hun schoenen. Natuurlijk worden de voeten netjes geveegd en is er goede mat in de hal van de school. Maar met 200 kindervoeten komt er altijd zand en aarde het schoolgebouw binnen. Dat is geen verrassing. Van te voren wisten we dat dat bij een natuurspeelplaats ‘hoort’. We hebben van te voren ook gezegd dat we met elkaar afspraken maken over hoe we het vuil in school zo veel mogelijk kunnen tegengaan zodra de natuurspeelplaats er is. Dan kunnen we in de praktijk zien wat het beste werkt.

De afgelopen tijd hebben de kinderen uit de bovenbouw sloffen of slippers gedragen in de klas. De schoenen bleven bij de kapstok staan. Het resultaat was veel minder vuil in de klas. Dit scheelde enorm in het schoonmaken van de vloer en is ook beter voor de nieuwe vloeren. Bovendien vonden de kinderen het heel fijn en gezellig om sloffen te dragen. Omdat dit zo goed bevallen is zijn nu ook de kinderen van groep 3 en 4 uitgenodigd om sloffen of slippers te gaan dragen op school.

Een andere afspraak die op school is gemaakt is die van de rode vlag. Deze wordt gebruikt als door slecht weer de tuin erg modderig is. Net als je niet in de zee mag zwemmen als de rode vlag op het strand wappert, mag je niet in de tuin komen als de rode vlag op het schoolplein staat.

sloffen 1Andere scholen maken weer andere afspraken.
Bijvoorbeeld dat je bij regenachtig weer alleen met laarzen aan in de tuin mag spelen. Of dat er voor de jongste kinderen laarsjes aanwezig zijn die aangaan met buitenspelen.
Als onze peuters en kleuters straks in de zandbak gaan spelen en op de heuvel gaan klimmen zullen we merken of het nodig is om ook voor hen afspraken te maken.
Tot die tijd lopen wij in ieder geval het vuur uit onze sloffen (nou ja, we doen ons best) om de natuurspeelplaats af te maken. En de kinderen van groep 3 t/m 8 dragen hun sloffen terwijl zij zich uitsloven in de klas.

Hup graafmachine, hup!

Afgelopen week was het eindelijk zover: onder grote belangstelling van de kinderen werd er hard gewerkt aan de klimheuvel en de zandbak. Hup graafmachine, hup! Zo moedigde een kleuter de machine aan. En dat heeft vast en zeker geholpen; kijk maar naar het resultaat.

CAM02100

Met geld van de Elisabeth Strouven Stichting, dat we kregen via het project Stadsgoud, hebben we materiaal aangeschaft: een glijbaan met startgestel, een watergoot en acaciahouten palen voor de zandbak. Voor het uitvoerende werk zijn we gesponsord door Enexis. Toen we hoorden dat zij op het terrein van school werkzaamheden wilden verrichten hebben we gevraagd of ze ons met de grondwerkzaamheden zouden willen helpen. En daar hebben ze heel mooi op gereageerd! Enexis heeft gezorgd voor aarde, speelzand en de rioolbuis en ze hebben alles gerealiseerd. Geweldig!

Eerst is de rioolbuis op de juiste plek gelegd. Een beetje aflopend zodat regenwater er niet in blijft staan. Vervolgens is het startgestel van de glijbaan geplaatst en is er aarde rondom de buis gestort. Om te voorkomen dat de aarde met een flinke regenbui wegstroomt zijn er aan beide kanten palen tegen de heuvel gezet. Aan de achterkant hebben we palen op de helling gelegd. Peuters en kleuters kunnen dat als een trap gebruiken. Maar gewoon over het gras naar boven en beneden kan straks natuurlijk ook. Bij de watergoot hebben we de pomp van Taman Kanak Kanak opgehangen. Dat wordt heerlijk spelen met water en zand! Laat de warme lentedagen maar komen.

De komende weken moet de aarde van de heuvel nog verder inklinken. Begin april kunnen we er graszoden op leggen. De wortels van het gras zullen helpen om de heuvel bij elkaar te houden. Tot die tijd mogen we nog niet op de heuvel klimmen. De kinderen moeten nog even geduld hebben! Er is weer een hele grote stap gezet richting de natuurspeelplaats; het einde van het project komt in zicht!

Bedankt vrijwilligers!

De tuindag van afgelopen zaterdag was weer een succes. Er is met 14 volwassenen hard gewerkt en er werd heerlijk gespeeld door een grote groep kinderen. En met resultaat: het was een sfeervolle dag waarop het plein werd ingeveegd, struiken werden gesnoeid, het insektenhotel werd afgemaakt en met stenen een pluktuin werd gelegd. Alle vrijwilligers hartelijk dank voor jullie inzet! Hier volgen een aantal foto’s van de dag en het resultaat.

Het hele plein is geveegd: er kwam aardig wat zand van af...
Het hele plein is geveegd: er kwam aardig wat zand van af…
De gesnoeide takken konden we mooi gebruiken in het insektenhotel
De gesnoeide takken konden we mooi gebruiken in het insektenhotel
... met dit als eindresultaat
… met dit als eindresultaat
Eerst werden struiken gesnoeid en uitgegraven. Dat was al een flinke klus....
Eerst werden struiken gesnoeid en uitgegraven. Dat was al een flinke klus….
Daarna de stenen in de juiste vorm leggen: ook een flinke klus! Straks nog aarde erin en dan is dit een hele mooie bak voor bloemen en planten.
… daarna de stenen in de juiste vorm leggen: ook een flinke klus! Straks nog aarde er in en dan is dit een hele mooie bak voor bloemen en planten.
De wilgentunnel begint steeds meer vorm te krijgen.
De wilgentunnel begint steeds meer vorm te krijgen.

Doe mee op 17 oktober!

Op zaterdag 17 oktober gaan we weer aan het werk op de speelplaats van Kindcentrum Heer. Iedereen is van harte welkom om mee te doen. En voor je denkt dat meedoen geen zin heeft omdat je geen topper bent in tuinieren of omdat je geen oppas hebt voor de kinderen volgen hieronder de plannen voor de dag. Je zult ontdekken dat het zeker zin heeft om te komen en dat je samen met de hele familie een leuke tijd kunt hebben. Lees dus nog even door. Dat mag ook als je je al opgegeven hebt en gewoon nieuwsgierig bent naar wat we gaan doen.

Op de tuindag gaan we het insektenhotel afmaken. Op een vorige tuindag is er een mooi huisje in elkaar getimmerd van palen, pallets en planken. Het huisje is al voor een deel gevuld met stammetjes, takken en bamboestokken. Maar er kunnen nog meer stokken bij. Als het hotel goed gevuld is met allerlei organisch materiaal is het een fijne plek voor insecten. Op zaterdag 17 oktober zetten we het huisje af met kippengaas. Zo blijven tijdens de pauze de stokken en stammen ook echt in het huisje. Wel zo rustig voor de insecten. Echt een klus voor iemand die van timmeren houdt en voor iemand die het leuk vindt om allerlei takken in de juiste maat te snoeien en in het huisje te stoppen.

Straks is dit insektenhotel helemaal gevuld met takken en zit er gaas omheen.
Straks is dit insektenhotel helemaal gevuld met takken en zit er gaas omheen.

Een andere klus is de aanleg van pluktuintjes voor kleuters en peuters. Achter de nieuwe stapstammen, naast het hek langs de Burghtstraat liggen grote stenen. Met deze stenen gaan we een hele grote plantenbak vormen. Later zetten we hierin allerlei bloemen, struiken en groente die door de kinderen geplukt kunnen worden. Maar eerst moeten een paar struikjes weggesnoeid en de wortels zoveel mogelijk verwijderd worden. Daarna vormen we met de stenen een grote bak. Vervolgens spitten we de grond in de bak om en voegen tuinaarde toe. Voor deze klus kunnen we een paar mensen gebruiken die van aanpakken weten; je hoeft geen ster in tuinieren te zijn…

De stenen liggen er al; die vormen straks op deze plaats een pluktuin.
De stenen liggen er al; die vormen straks op deze plaats een pluktuin.

Tijdens de zomervakantie hebben we een nieuw basketbalplein gekregen en is de rest van het plein opnieuw gelegd. De grote plassen na regenval zijn gelukkig verleden tijd! Op de tuindag mag iemand het zand tussen de tegels vegen zodat het plein mooi blijft liggen.

Uiteraard is er ook weer van allerlei snoeiwerk te doen. De heggen kunnen gesnoeid worden. Ook de wilgentunnel mag bijgesnoeid worden. Daarnaast verwijderen we uitlopers van bomen en struiken waar kinderen zich aan zouden kunnen bezeren. Het snoeiafval brengen we met kruiwagens naar de composthoop of gebruiken we in het insektenhotel.

De kinderen spelen lekker buiten. Neem gerust skates of stoepkrijt mee. De ervaring leert dat ze zich heerlijk vermaken. Zo ben je als gezin heerlijk buiten en ben je nog nuttig bezig ook! We beginnen om 10 uur en eindigen om 15 uur. Halverwege wordt er gezorgd voor een lunch. Al met al een nuttige en gezellige dag. In de hal van school hangt een lijst waarop je je kunt opgeven. Even reageren op dit bericht kan natuurlijk ook. Tot 17 oktober!

Halverwege een heerlijke lunch
Halverwege een heerlijke lunch

Wij krijgen onze eigen tunnel

Natuurlijke afscheiding op het plein
Natuurlijke afscheiding op het plein – september 2015

Je zou haast denken dat deze groene haag er al jaren staat; zo hoog is hij. Maar dat is niet zo. Een jaar geleden was er van deze natuurlijke afscheiding nog helemaal niets te zien en waren er alleen tegels. In deze blog kun je lezen hoe we deze groene afscheiding hebben aangelegd.

Nadat we ons voldoende hadden georiënteerd op natuurspeelplaatsen (je leest hierover in de blog Over inspiratie en een stappenplan – 9 juli ’15) heeft Jo van Gelder een ontwerptekening voor ons gemaakt. Telkens als we met een onderdeel aan de slag gaan werken we verder in detail uit hoe we dit kunnen realiseren. In het ontwerp staat ook een natuurlijke afscheiding midden op het plein. Zo ontstaat er een speelgedeelte voor de jongste kinderen (peuters en eventueel kleuters) en voor de oudere kinderen. We hebben deze scheiding aangebracht in de vorm van een haag en een wilgentunnel. De haag is op twee plekken onderbroken zodat er nog genoeg doorgang mogelijk is om van het ene gedeelte van het plein naar het andere te gaan. Ook vinden we het belangrijk dat de haag laag blijft en dat je eroverheen kunt kijken. Zo blijft het zicht behouden en hou je het gevoel van ruimte wat het plein heeft. En een lage haag is hoog genoeg om voor peuters een duidelijke afscheiding van hun speelgedeelte te zijn. Loodrecht op de grote doorgang hebben we twee rijen met wilgen geplant. Twee lange banen met wilgenstekken die de hoogte in groeien. De bedoeling is dat de wilgen uit de twee rijen als ze lang genoeg zijn aan elkaar gebonden worden. Zo ontstaat er een tunnel. Inmiddels is dat bijna zover! Zijtakken die afgesnoeid worden vlechten we tussen de wilgen door; zo wordt de tunnel gevuld. Op deze manier kun je ook hutjes maken. Aan weerszijden van de tunnel zijn wilgen in een cirkel geplant. In middels zijn ze groot genoeg om bovenin aan elkaar vast te binden en ziedaar: een hut!

In de wilgenhut
In de wilgenhut
takken tussen de wilgen gevlochten
Takken tussen de wilgen gevlochten

Het idee is eenvoudig. Het is wel belangrijk dat de grond goed is. Wij hebben eerst tegels verwijderd om de heg te kunnen plaatsen. De grond daaronder bleek vooral uit zand en puin te bestaan. Dat was jammer, want wilgen houden juist van vruchtbare grond. We hebben daarom de grond eerst moeten uitgraven om er vervolgens vruchtbare grond voor in de plaats te doen. Dit hebben we gedaan met steeds 2 scheppen zwarte aarde elders uit de tuin van school en 1 schep zand. Zo blijft de aarde luchtig en kan het water er goed door. In de weken daarna hebben we regelmatig 3 jaar oude compost van school door de aarde geschept. Aardig wat werk, maar het resultaat is prachtig!

kinderen helpen met het composteren van de grond
kinderen voegen compost toe aan de grond op de plek waar later de wilgentunnel is geplant – april 2015

Op een ander gedeelte van het plein hebben we ook wilgen geplant. Dit moet een grote wilgenhut worden voor de oudere kinderen. Bij deze planten blijft de groei echter achter. We denken dat het komt door een combinatie van droogte, een dichte grond met veel stenen en weinig licht door hoge begroeiing. We geven de planten nog een jaar de tijd, hopelijk trekt het bij.

Over inspiratie en een stappenplan

Op deze site berichten we over activiteiten van de natuurspeelplaats. Maar dat niet alleen. We gebruiken deze site ook om te informeren over het ontstaan van de natuurspeelplaats. Deze keer weer zo’n blog met wat je achtergrondinformatie zou kunnen noemen.

brainstorm over de motorische ontwikkeling van kinderen
brainstorm over de motorische ontwikkeling van kinderen

We schreven eerder al dat we met experts om de tafel hebben gezeten om te kijken hoe we de speelplaats kunnen veranderen in een natuurlijke speelplaats. Deze experts zijn Nelle Driessen en Jo van Gelder. Nelle is speelnatuurconsulent van Springzaad Zuid-Limburg en Jo is logopedist en begeleidt instellingen bij het aanleggen van een natuurspeelplaats. Met hen hebben we gebrainstormd over hoe de omgeving buiten kinderen kan helpen bij hun ontwikkeling. Vandaar uit hebben we concretere plannen gemaakt: wat is er mogelijk met de huidige speelplaats en wat zijn onze wensen? We hebben ons ook laten inspireren door voorbeelden. We gingen op bezoek bij andere speelplaatsen en hielden onze ogen open tijdens vakanties. Ook op het internet zijn mooie voorbeelden te vinden. Een grote inspiratiebron is de website van Springzaad. Daar staan heel veel schitterende foto’s die nog eens handig geordend zijn ook. Neem daarvoor een kijkje in het ideeenkoffertje. Op deze website staat ook een  stappenplan. Zo krijg je een idee welke fases nodig zijn om een natuurspeelplaats te realiseren. Het begint met fase 0 waarin je kijkt wat je zelf al in huis hebt aan ervaring, mogelijkheden en samenwerkingen. Via de fase van de eerste voorbereidingen (fase 1) en het ontwerp van het plan (fase 2) ga je aan de slag met de aanleg (fase 3). En vergeet ook niet wat daarna komt: het gebruik en beheer van de speelplaats (fase 4). Er zijn al heel wat boeken en artikelen geschreven over de natuur en kinderen. Daarbij zijn ook onderzoeken naar het effect van groene schoolpleinen op de gezondheid en leerprestaties van kinderen. Een aanrader is Zaaien op Beton van Hendrikje Warmerdam (2012). Als afsluiting daaruit een mooi citaat. Om even op te herkauwen.

Groene schoolpleinen gaan over duurzame landschapsontwikkeling voor kinderen. Het gebouw waar een school in is gevestigd en de buitenruimte dragen een boodschap uit. Het schoolterrein moet gezien worden als een spiegel van de waarden die belangrijk zijn voor de school en moet recht doen aan de gevarieerde sociale en culturele behoeften van verschillende leeftijdsgroepen.

Natuurlijk = Gezond!

 

Kinderen moeten in hun eigen buurt vrij en avontuurlijk buiten kunnen bewegen en spelen. Want buitenspelen is leuk én essentieel voor een gezonde ontwikkeling. Het schoolplein staat in de top drie van favoriete speelplekken en vervult een belangrijke functie als speelplein waar kinderen worden uitgedaagd om te bewegen. Juist in een tijd waarin tachtig procent van de kinderen onvoldoende beweegt, kan er niet genoeg aandacht naar bewegen en spelen uitgaan. Helaas zijn veel schoolpleinen na schooltijd gesloten en vinden kinderen het schoolplein vaak niet uitdagend genoeg. In de afgelopen jaren zijn op verschillende plekken in Nederland bij scholen Gezonde speelplaatsen ingericht. Een Gezonde Speelplaats prikkelt de fantasie, stimuleert beweging en leert over het belang van de natuur. Tijdens én na schooltijd. Dit heeft een positief effect op het concentratievermogen en de leerprestaties.

Concreet betekent dit dat de speelplaats veel verschillende natuurlijke elementen heeft; er is een heleboel te ontdekken. Alle zintuigen worden daarbij ingeschakeld en je oefent verschillende competenties. Naast bewegen (motoriek) en omgaan met elkaar (sociale competenties) maken kinderen ook plannen om te bouwen (cognitieve competenties), maken ze mooie creaties (artistieke competenties) en leren ze zorgvuldig omgaan met al het moois wat de natuur geeft (morele competenties). Kinderen zijn vrij om te kiezen wat ze doen. Op deze manier hebben ze veel plezier en leert ieder kind spelenderwijs. Dit is goed voor de ontwikkeling van het kind en voor zijn of haar eigenwaarde. Kinderen die misschien niet zo uitblinken in rekenen of taal, hebben nu de mogelijkheid om uit te blinken in het creëren van iets moois of het bouwen van een hut. Daarom is de natuurlijke speelplaats een Gezonde Speelplaats!

tuindag zintuigenpad
Aan het werk op de plek waar het belevenispad komt – juni 2014
Het belevenispad in aanleg - begin 2015
Het belevenispad in aanleg – begin 2015

Hoe het allemaal begon…

Om de natuurspeelplaats te realiseren werken veel mensen samen. Maar hoe is het eigenlijk begonnen en wie nam het initiatief? Dat is een vraag die ons vaker wordt gesteld en het antwoord is dat veel mensen hieraan bijgedragen hebben. In 2013 nodigde het bestuur van de Suringarschool ouders uit voor een meedenkmiddag. Op deze middag konden ouders thema’s aandragen die ze belangrijk vonden voor de school. Een van de onderwerpen was de tuin en speelplaats van school. De school was een paar jaar daarvoor verhuisd naar de Ridder van Heerstraat en de tuin had dringend een onderhoudsbeurt nodig. Besloten werd dat er een groep ouders kwam die hiermee aan de slag ging. Zij organiseerden de eerste tuinwerkdag waarop met een grote groep ouders het meest nodige werd gedaan: puin en afval opruimen, snoeien en onkruid verwijderen.

De eerste tuindag: langzaam worden de moestuintjes weer zichtbaar
De eerste tuinwerkdag: langzaam worden de moestuintjes weer zichtbaar

In 2014 kwam peuterspeelzaal Taman Kanak Kanak naar de Ridder van Heerstraat. Dit was het begin van de vorming van een kindcentrum; een hele mooie ontwikkeling. Er was echter een nadeel voor Taman Kanak Kanak: de natuurtuin van de vorige locatie konden ze niet meenemen. We werden als tuingroep uitgenodigd om samen met de directie van school, de leidsters van de peuterspeelzaal en met experts om de tafel te gaan zitten en na te denken over de vraag hoe we de speelplaats kunnen omvormen tot een natuurspeelplaats. Stap voor stap kregen de plannen vorm en werden ouders en leerkrachten er ook bij betrokken. Het was dus zeg maar een natuurlijk proces…